İzahlı məsələlər

İzahlı Məsələlər
1.İnsanın baş beyin yarımkürələri qabığının sinir toxuması hüceyrələrində nə qədər cinsiyyət xromosomu vardır.
(sol yarımkürədə 6 milyard akson olarsa)?
İZAHI: Bilirik ki, bir neyronun bir aksonu olur.Şərtə əsasən, sol yarımkürədə 6 milyard akson varsa, deməli tam baş beyin yarımkürələrində 6x2=12 milyard neyron vardır. Bilirik ki, sinir toxuması hüceyrələrini neyronlar və onlardan on dəfə çox sayda olan peyk hüceyrələri təşkil edir. Buna görə də deyə bilərik ki, tam yarımkürələrdə 132 milyard hüceyrə var.( 12 mld neyron və 12x10=120 mld peyk hüceyrəsi). Məlumdur ki, bir somatik hüceyrədə 2 cinsiyyət xromosomu olur. Buna görə də 132mld x 2 = 264 mld cinsiyyət xromosomu.

2.Sınaq şüşəsinə doldurulmuş gölməçə sularında yaşıl evqlena və infizor tərlik aşkar eilmişdir.Tədqiqatçılar bu ibtidailərdə cəmi 60 yığılıb açılan qovucuq saymışlar.Şüşədəki evqlenaların sayı infuzorun sayından 2 dəfə azdır.Onda şüşədə cəmi neçə infuzor tərlik var?
İzahı:
Burada,evqlena infuzor-tərlikdən 2 dəfə az olduğu üçün, tənlikdə infuzor-tərliyi 4X götürəcəyik:
X+4X=60
5X=60
X=12 ifrazat vakuolu
Evqlenada 1 ifrazat vakuolu var,ona görə də 12 ədəd də evqlena olacaq.
4x12=48 vakuol infuzor-tərlikdəki ifrazat vakuollarının sayıdı.1 infuzor-tərlikdə 2 ifrazat vakuolu var,onda 48:2=24 infuzor-tərlikdək
Cavab:12 evqlena və 24 infuzor-tərlik (şərtdə deyilir ki, evqlena infuzor-tərlikdən 2 dəfə azdır)

3. İzahlı məsələ həlli: Diploid orqanizmin 3 somatik və bir yetişmiş cinsiyyət hüceyrəsində xromosomların cəmi 154 olarsa, göstərilən xromosomlardan neçəsi autsomdur?
İzahı: Bir somatik hüceyrədə 2, bir cinsi hüceyrədə isə 1 cinsiyyət xromosomu olur. Digər xromosomlar isə autsomdur. Onda: 3x2+1x1=7 cinsiyyət xromosomu. Cəmi xromosomlardan cinsiyyət xromosomların sayını çıxaraq deyə bilərik ki, 154-7=147-si autsomdur.

4.Müəyyən bir məməli növündə X xromosomu ilə ilişmiş və rüşeymin sorulub məhv olmasına gətirirb çıxaran ressesiv bir gen var.Bu geni daşıyan dişi fərd ilə sağlam erkək fərdin çarpazlaşmasından alınan nasılda neçə erkək neçə dişi olar?
İZAHI: Xəstəlik iki ressev gen bir ziqota düşəndə biruzə verir və bu fərdlər ölür
Əgər daşıyıcı dişi fərdlə sağlam erkək fərd çarpazlaşarsa, alınan nəsilldə dişi və erkək fərd nisbəti belə olacaq.
XX sağlam qadın , Xx daşıyıcı qadın, Xy sağlam kişi, x y xəstə kişi . Nəticədə alınan fərdlər 2 dişi : 1 erkək olacaq.


5.öz-özünə tozlanan diploid(2n) bitkinin kök,gövdə,yarpaq və endosperm hüceyrələrində xromosomların cəmi 162 olarsa onda,bu bitkinin spermində neçə xromosom olar?
İzahı:
kok 2n +govde 2n+ yarpaq 2n+ endosperm 3n=162;
9n=162;
n=18; spermide xromosom sayi n oldugu ucun cavab:18

6. 2000 fərddən ibarət bir populyasiyada erkək və dişi fərdlərin sayı bərabərdir. Əgər bu populyasiyada X xromosomu ilə ilişikli olan a resessiv geninin rastgelme tezliyi 0,2 % dirsə, bu populyasiyada neçə xəstə fərd olar?
İzahı:
Burda rastgelme tezliyi 0.2dir,yeni her 10X xromosomundan biri xesteliyi dasiyir,ve kisilerde cinsi xromosomlar XY olduguna gore 1000 neferden 1000×2÷10=200 neferi xesteliyi dasiyir.Xestelik ressesivdir,yeni qadinlarda uze cixmasi ucun her iki X xromosomu xesteliyi dasimalidir.Genotip XX seklinde olduguna gore bunu X² da yaza bilerik.Yeni iki xeste genin bir araya gelme ehtimali (2/10)²=4/100-dur.Yeni 1000 qadindan 1000×4÷100=40 neferi xestedir.Umumi 200+40=240

7.Şimpanzedəki dişlərin sayı oranqutandakı döş qəfəsi sümüklərinin sayından nə qədər azdır?
İzahı:
Şimpanzenin dişinin sayı-32
Oranqutanın döş qəfəsi sümüklərinin sayı-37
37-32=5

8.Qorilladakı    döş qəfəsi sümüklərinin sayı Şimpanzenin   döş qəfəsi sümüklərinin sayından nə qədər çoxdur?
İzahı:
Oranqutanın döş qəfəsi sümüklərinin sayı-37
Qorillada -----------------------------------------40
40-37=3 ədəd

9. 3 somatik və 1 yumurta hüceyrəsində xromosomların sayı cəmi 154 olan orqanizmin spermatozoidində autosom xromosomların sayı nə qədərdir?
İzahı:
(3*2n)+n=154
7n=154
N=22
Spermatozoiddə haploid dəstdə 22 xromosom  var=21 autosom+1 cinsi

10.Çilik vasitəsilə əkilmiş üzüm bitkisindən inkişaf edən 40 kökdən,28 –i yan kökdürsə onda onların neçəsi əlavə kök olar?
İzahı:
Çiliklə çoxaldığı üçün əsas kök olmur.Ona görə  də 40-28=12 əlavə kök

11.Eyni sayda götürülmüş ördəkburun və qurbağada cəmi 156 sümük var .ördəkburunun sayını tapın.
İzahı:
Qurbağada-2 kürək+2 körpücük+2 qarğa+1 döş sümüyü=7
 Ördəkburunda 2 kürək+2 körpücük+2 qarğa=6 
 7x+6x=156 
 13x=156 
  x=12 
12 ördəkburun 12 qurbağa

12.Dölsüzlüyü Karpiçenko üsulu ilə aradan qaldırılmış diploid bitkilərin növarası hibridinin somatik hüceyrələrində neçə növ cinsi xromosom olmalıdır? (fərdlərdən biti heteroqametdir.)

İzahı:
erkek ferd heteroqametdirse,yumurta huceyre XX spermi ise XY cinsi xromosomlarini dasiyir(karpacenko tetbiq edildiyine gore),somatik huceyre XXXY olur,yeni 2 nov cinsi xromosom olur.

13.Zülal sintezi zamanı 138 mol su ayrılmışdır.Bu zülalın sintezini həyata keçirmək üçün məlumat gətirən "gen"dəki nüklotidərin sayını tapın?

İzahı:
138+1=139
139*3=417 kod antikod+  kodlaşdırılmayan nukloitidlər
UAA,UAQ,UQA biri onda 1*3=3 nikleotid

417+3=420

14.Molekul kutlesi 29456 olan amintursu polipeptidinin emele gelmesine nece saniye vaxt serf olunar?

İzahı:
N(amin tursu)=29456/110=268 
1 amin turs zencire birlesmesi 0.2 san bas vererse,
 268 amin turs. bas verer 268x 0.2=53.6 san-ye

15.Zülal sintezi zamanı əmələ gələn suyu 100S-dən- 300Syə dək qızdırmaq üçün 756*10-21C enerji lazımdır.Bu zülal malekulundakı peptid qruplarında cəmi neçə ∏ rabitəsi vardır?
(Csu=4200 ,  Na=6,02*1023)
İzahı:
1.Evvelce nece kiloqram su cixdigini tapiriq.M=756×10^(-21)/(4200×20)=9×10^(-24) kq su alinib.Bu da 9×10^(-21) qram su demekdir.
2.Nece molekul su cixdigini tapiriq.9×10^(-21)×6.02×10^(23)/18=301 su molekulu cixib.
3.Su molekullarinin sayi qeder peptid qrupu olduguna gore 301 peptid qrupu var.Ve her peptid qrupunda 1 π rabitesi olur.
Cavab: 301

15.Alkoptnuriya xesteliyi qigirdaq toxumalarinin renglenmesi ve qlevilesmesi, sidiyin suretle turqunlawmasi ile xaretkterize olunur. 
Qocaqliq dovrunde bu anomaliya zamani artirt baw verir. Bu xestelik autsom ressesiv elamet kimi nesle otrulur. Xestleiyin rsatgelme tezliyi 1:100000e beraberdi. Populyaisyada olan hetreoziqotlarin miqdarini hesablayin. 

İzahı:resessiv elemet kimi ötürülürse,aa ve ya q kvadratı =1/100000 burada tam reqem çıxmayacaq.q^2=0,00001
q~0,00316
P~1-0,00316=0,99684

2Pq=2*0,99684*0,00316=0,00630=0,63%

16.60 nəfərdən ibarət bir qrupda qanında A aqqlütinogeni daşıyan fərdlərin sayı 29 nəfər, B aqqlütinogeni daşıyan fərdlərin sayı 35 nəfərdir.Qanında (hər iki aqqlütinogeni daşıyan fərdlərin sayı və heç bir aqqlütinogeni daşımayan) fərdlərin cəmi ilə (yalnız A aqqlütinogeni ilə yalnız B aqqlütinogeni daşıyan fərdlərin) cəmi sayı bərabər olarsa, hər qan qrupuna aid fərdlərin ayrılıqda sayı nə qədər olar?

İzahı:Qaninda
  1.  hec bir aqqlut.dasimayan 1-ci qrup; 
  2.  her iki aqqlut.dasiyan 4-cu qrup; 
  3.  yalniz A aqlut.dasiyan 2-ci qrup; 
  4.  yalniz B aqqlut.dasiyan 3-cu qrupdur.
2-ci qrup X, 3-cu qrup Y, 4-cu qrup Z;1-ci qrupu D ile isare edek.onda X+Y+Z+D=60; X+Y=Z+D;buradan Z+D-nin qiymetini qoyuruq evvelki tenlikde yerine alinir 2X+2Y=60 ve serte gore X+Z=29,Y+Z=35 bunlari teref terefe cixsaq Y-X=6; Y=6+X alinir ki,bunu da qoyaq umumi tenlikde yerine 2X+2(6+x)=60; 2x+12+2x=60; x=12 bu oldu 2-ci qrup; X+Z=29-dan Z=29-12=17 bu oldu 4-cu qrup; Y+Z=35-den Y=35-17=18 bu da oldu 3-cu qrup; D=60-(X+Y+Z)=60-(12+18+17)=13 nefer bu da oldu 1-ci qrup; cavab: 1-ci qrup 13; 2-ci qrup12; 3-cu qrup 18 ve 4-cu qrup 17 nefer olacaq.

17.Əgər qadın orqanizmində sarı cisim fazalarının ümumi müddəti ən çoxu 416 həftə çəkibsə, onda bu qadının maksimum neçəyaşı olar (normal 28 günlük aybaşı tsikli şəraitində və hamiləlik baş verməmişdir)?

İzahı:
 Her ovulyasiyaya 2 hefte(14 gun) sari cisim fazasi uygun oldugu ucun, 1 ilde 13 ovulyasiya bas verir ve sari cisim fazasi 2x13=26 hefte cekir. 1 ilde 26 hefte cekirse sari cisim fazasi,onda 416 hefte 416:26=16 ile bas verib. Bu cavablara baxsaq max.yas heddini 13 yas goturub, odur ki,16+13=29 yasi olar.

Cavab:29

18.Buğdanın bir sünbülcüyündəki və vələmirin bir sünbülcüyündəki erkəkciklərin maksimal sayının arasındakı fərq nəyə bərabərdir?
İzahı:
 Bugdada maksimum 7 cicek olur ( bir sunbulcukde ) Velemirde ise bir sunbulcukde 2-3 ( maksimum dediyi ücün 3 gotururuk Ve sonda 7x 3 - 3x 3 =12
Cavab:12

Hiç yorum yok:

Yorum Gönderme